Aylarca kurulan bir düzen, on günlük bir tatilde dağılabilir. Dönüşte insan hem dinlenmiş hem de biraz suçlu hisseder. Bu, kişisel bir zayıflık değil; alışkanlıkların nasıl çalıştığıyla ilgili bir durumdur.
Alışkanlık bağlama bağlıdır
Alışkanlık araştırmalarının en tekrar eden bulgusu şudur: davranışlar belirli bir ortama, saate ve ipucuna bağlanır. Tatilde bu ipuçlarının tamamı değişir; sabah mutfağınız, akşam koltuğunuz, iş molalarınız yoktur. Düzenin bozulması bu yüzden şaşırtıcı değildir.
İyi haber: bağlam değişimi iki yönlü çalışır
Aynı mekanizma, yeni bir düzen kurmak için de kullanılabilir. Ortam değişikliği eski ipuçlarını zayıflattığı için tatil, bırakmak istediğiniz bir alışkanlığı gözden geçirmek açısından elverişli olabilir.
Dönüşü planlamak
Tatilin son gününde değil, dönüşten sonraki ilk sabah için küçük bir plan yapın: kahvaltıda ne olacak, hangi saatte yürüyüşe çıkılacak. Bir tek adım yeter; gerisi takip eder.
“Nasıl olsa bozuldu” tuzağı
Bir hafta kaçırmak, aylarca sürdürdüğünüz şeyi silmez. Araştırmalar, arada kaçırılan günlerin alışkanlığın yerleşmesini bozmadığını göstermiştir. Asıl riskli olan, “bu yıl da olmadı” diyerek yeni bir başlangıç tarihi beklemektir.
Yeni başlangıç etkisi
Dönüş tarihini bir eşik olarak kullanabilirsiniz. Araştırmalar, takvimdeki dönüm noktalarının insanları hedef odaklı davranışa yönelttiğini göstermektedir. Pazartesi beklemenize gerek yok; dönüş günü de bir eşiktir.
OZWELL sürecinde
Alışkanlık dönüşümü çalışmalarının ardından sunulan bir yıllık takip tam da bu dönemler için vardır: tatiller, bayramlar, yoğun haftalar.
Sık sorulan sorular
Tatilde düzen neden bozulur?
Alışkanlıklar belirli ortam ve saatlere bağlıdır; tatilde bu ipuçları ortadan kalkar.
Dönüşte nasıl toparlanırım?
Dönüşten sonraki ilk sabah için tek bir küçük adım planlamak en işe yarar yöntemdir.
Kaynaklar
- 01Wood, W. ve Rünger, D. (2016). Psychology of Habit. Annual Review of Psychology, 67, 289–314.
- 02Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W. ve Wardle, J. (2010). How Are Habits Formed. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998–1009.
- 03Dai, H., Milkman, K. L. ve Riis, J. (2014). The Fresh Start Effect. Management Science, 60(10), 2563–2582.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. OZWELL biyoenerji çalışmaları tamamlayıcı, tıbbi olmayan ve farkındalık temelli bir uygulamadır; tıbbi tanı veya tedavinin yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili bir endişeniz varsa lütfen hekiminize danışın. Deneyimler kişiden kişiye değişir.