Haftalarca süren bir kararın ardından bir akşam eski alışkanlığa dönmek, çoğu insanın yaşadığı bir şeydir. Belirleyici olan o an değil, ertesi sabah ne yapıldığıdır.
Geri kayma sürecin parçasıdır
Davranış değişimi üzerine çalışan araştırmacılar, geri kaymanın değişim sürecinin olağan bir parçası olduğunu ve buna önceden hazırlanmanın önemini uzun süredir vurgular. Prochaska ve DiClemente’nin değişim modelinde de sürdürme evresi, iniş çıkışlarıyla birlikte tanımlanır.
“Nasıl olsa bozuldu” düşüncesi
Asıl zarar çoğu zaman tek bir kaçamaktan değil, ardından gelen düşünceden gelir: “Madem bozdum, bu hafta serbest.” Katı kurallarla ilerleyen kişilerde bu etkinin daha belirgin olduğunu gösteren klasik çalışmalar vardır.
O an ne yapmalı?
Kendinizi hesaba çekmeden önce üç şeyi not edin: neredeydiniz, saat kaçtı, hangi duygu vardı. Bu not, bir sonraki benzer anı önceden tanımanızı sağlar.
Ertesi sabah
Telafi etmeye çalışmayın. Bir önceki günü dengelemek için yapılan aşırı kısıtlamalar, çoğu zaman yeni bir kaçamağın zeminini hazırlar. Normal düzene dönmek yeterlidir.
Tekrar eden bir kaymaysa
Aynı durum defalarca tekrarlıyorsa, sorun iradede değil planda olabilir. Belki hedef fazla büyük, belki tetikleyici hâlâ ortadan kalkmadı, belki yerine konan şey yeterince tatmin edici değil.
Destek istemek
Sigara için ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı ücretsiz destek sunar. Bir sağlık endişeniz varsa ilk adres hekiminizdir.
OZWELL sürecinde
Bir yıllık takibin varlık sebebi tam olarak budur. Zorlandığınız bir anda ulaşabilirsiniz; bu bir başarısızlık bildirimi değil, sürecin normal bir parçasıdır.
Sık sorulan sorular
Geri kayma sürecin bittiği anlamına mı gelir?
Hayır. Geri kayma değişim sürecinin olağan bir parçası olarak tanımlanır.
Ertesi gün telafi etmeli miyim?
Hayır. Aşırı telafi girişimleri yeni bir kaçamağın zeminini hazırlayabilir; normal düzene dönmek yeterlidir.
Kaynaklar
- 01Marlatt, G. A. ve Donovan, D. M. (Ed.) (2005). Relapse Prevention (2. baskı). New York: Guilford Press.
- 02Prochaska, J. O. ve DiClemente, C. C. (1983). Stages and Processes of Self-Change of Smoking. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 51(3), 390–395.
- 03Herman, C. P. ve Mack, D. (1975). Restrained and Unrestrained Eating. Journal of Personality, 43(4), 647–660.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. OZWELL biyoenerji çalışmaları tamamlayıcı, tıbbi olmayan ve farkındalık temelli bir uygulamadır; tıbbi tanı veya tedavinin yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili bir endişeniz varsa lütfen hekiminize danışın. Deneyimler kişiden kişiye değişir.